Etapy rozwoju mowy dwujęzycznego dziecka

Rozwój mowy dwujęzycznego dziecka przebiega tak samo jak w przypadku dziecka jednojęzycznego. W logopedii w Polsce najczęściej wyróżnia się cztery etapy rozwoju mowy, natomiast inni stosują podział na sześć etapów rozwoju. Obydwa podziały podają osiągnięcia i kroki milowe dla danego okresu, jednak należy pamiętać, że każde dziecko rozwija się inaczej i odstępstwa od reguły nie muszą oznaczać problemu.

Cztery etapy rozwoju:

Okres melodii (od urodzenia do 12 miesięcy)

Na początku dziecko porozumiewa się z otoczeniem przy pomocy krzyku i płaczu. Później stopniowo zaczyna wypowiadać samogłoski (a, e, i), a następnie spółgłoski (m, b, n, t, d). Już kilka tygodni po narodzinach dziecko wydaje dzwięki takie jak „eheh” i „uhuh”, a pod koniec tego okresu okresu wymawia sylaby, naśladuje intonację osób które słyszy oraz często słyszane dźwięki. Również pod koniec okresu melodii paleta dźwięków wydawanych przez dziecko zaczyna się ograniczać tylko do tych, które występują w słyszanych przez nie językach.

Okres wyrazu (od 12 do 24 miesięcy)

Dziecko wypowiada słowa lub kawałki słów i wymawia więcej spółgłosek niż w poprzednim okresie ( p, b, m, t, d, n, ń, ś, j, k). Dziecko zna około 300 słów (w przypadku dzieci dwujęzycznych zasób słów może być większy, jednak może on być podzielony między dwa języki).

Okres zdania (od 18-24 do 36 miesięcy)

Dziecko wypowiada prawidłowo wszystkie samogłoski i prawie wszystkie spółgłoski. Zaczyna porozumiewać się zdaniami, tworząc na początku krótkie 2-3 wyrazowe wypowiedzi, a poźniej 4-5 wyrazowe zdania.

Okres mowy swoistej (od 3 do 7 roku życia)

Dojrzewa system spółgłoskowy i dziecko opanowuje poprawną wymowę, posługując się pełnymi zdaniami i zadając wiele pytań. Ma jednak jeszcze problemy w stosowaniu zasad budowania wypowiedzi, stąd mowa dziecka charakteryzuje się pewną oryginalnością, świeżością i niezwykłością.

Sześć etapów rozwoju:

Etap 1 (od 0 do 3 miesięcy)

W pierwszych miesiącach niemowlęta reagują na znajome głosy i mogą wykazywać strach przed głośnymi lub nieprzyjemnymi dźwiękami. Rodzice i opiekunowie mogą być w stanie odróżnić różne rodzaje płaczu. Pod koniec tego okresu dzieci zaczynają gaworzyć.

Etap 2 (od 3 do 6 miesięcy)

W tym okresie niemowlęta zaczynają wykazywać zainteresowanie nowymi dźwiękami. W wieku około 4 miesięcy potrafią wymawiać pierwsze spółgłoski i około 6 miesiąca można już usłyszeć sylaby „mama”, „baba” lub „dada”, jednak nie są to jeszcze słowa kierowane do konkretnej osoby.

Etap 3 (od 6 do 12 miesięcy)

Dzieci zaczynają reagować na swoje imię. W wieku około 9 miesięcy niemowlęta zaczynają naśladować intonację bliskich osób i zlepki sylab zaczynają brzmieć jak wyrazy. W tym okresie dzieci często tworzą długie wypowiedzi zlepiając i intonując sylaby, co może brzmieć tak jakby mówiły w obcym języku. Między 9 a 12 miesiącem zwykle wypowiadane jest pierwsze prawdziwe słowo).

Etap 4 (od 12 do 24 miesięcy)

Zaczyna się szybki rozwój słownictwa (choć na początku głównie biernego) i naśladowania dźwięków z otoczenia. Dzieci potrafią wskazać części ciała i zaczynają budować krótkie zdania, najpierw dwu- potem trzy- i czterowyrazowe. Zaczynają też zadawać pytania: Co to jest? Gdzie?

Etap 5 (od 24 do 36 miesięcy)

Wymowa dzieci w tym okresie staje się bardziej zrozumiała i dzieci z dni ana dzień posługują się coraz większą ilością słów używając przymiotników oraz wyrażając swoje potrzeby (głodny, zmęczony itp). Niektóre obserwacje sugerują, że dzieci dwujęzyczne zaczynają mówić później niż ich jednojęzyczni rówieśnicy. Jednak badania pokazują, że nie jest to regułą i niektóre dwujęzyczne dzieci mówią wcześniej niż dzieci wychowane z tylk jednym językiem. Na tym etapie dwujęzyczne dzieci mogą jeszcze często mieszać języki: mówić w tylko jednym języku do obojga rodziców w przypadku stosowania metody OPOL, zamieniać słowa lub dodawać koncówki gramatyczne z drugiego języka.

Etap 6 (od 3 do 4 lat)

Na tym etapie dzieci potrafią już mówić pełnymi zdaniami i posługują się wystarczającą ilością słów i struktur gramatycznych, aby rozmawiać o tym co robiły danego dnia lub opowiadać historyjki. Ich wymowa jest zrozumiała dla osób spoza ich najbliższego otoczenia. Dzieci w wieku przedszkolnym zwykle potrafią już doskonale rozróżnić języki i mówić we właściwym języku do właściwej osoby i we właściwym kontekście.