Osoba dwujęzyczna to znaczy jaka?

Najprostsza odpowiedź to ktoś, kto mówi w dwóch językach.  Ale taka definicja to za mało. Powszechnie uważa się, że osoba dwujęzyczna to ktoś, kto zna dwa języki na dokładnie takim samym poziomie, mówi nimi od dziecka i prawdopodobnie używa ich obydwu każdego dnia. Jednak to nie do końca prawda. Odpowiedź na to pytanie nie jest prosta i wielu językoznawców ma swoje własne, często znacznie różniące się definicje.

Amerykański lingwista Leonard Bloomfield zdefiniował dwujęzyczność jako umiejątność posługiwania się dwoma językami na poziomie języka ojczystego. Ewa Lipińska, autorka książki „Język ojczysty. Język obcy. Język drugi” podaje następującą definicję: „Dwujęzyczność to opanowanie dwu języków w takim stopniu, jak społecznie ekwiwalentni ich jednojęzyczni nosiciele, czyli ambilingwizm. Polega na umiejętności posługiwania się wszystkimi sprawnościami w języku ojczystym i drugim  oraz na częstym używaniu obydwu języków w różnych sytuacjach i z różnymi uczestnikami aktu komunikacji. Jest to zazwyczaj nietrwały stan, mający związek z emigracją lub pobytem zagranicą, co implikuje bliski kontakt z danym językiem i kulturą, umożliwiający osobiste ich doznawanie”.

Zwraca również uwagę na to, że „trwanie bilingwizmu bywa ograniczone w czasie i formie” i cytuje Małgorzatę Warchoł-Schlottmann: „Osiągnięta dwujęzyczność nie jest cechą stałą, nabytą już na całe życie. Jest raczej dynamicznym procesem, w ciągu którego może dojść do utraty całkowitej lub częściowej jednego z języków”.

Warto jednak zwrócić uwage na to, żę językoznawcy coraz częściej odchodzą od używania pojęcia dwujęzyczność wyłącznie do określania osób, których umiejętności językowe w obydwu językach stanowią niejako sumę osób jednojęzycznych. „Osoby, które mają „perfekcyjną” płynność w dwu językach istnieją, ale są one wyjątkiem, nie regułą,” twierdzi David Crystal w swojej książce „How Language Works” i wyjaśnia, że zwykle jeden język jest jest bardziej dominujący niż drugi, wymowa jednego języka wpływa na wymowę w drugim lub po prostu w pewnych sytuacjach preferowane jest użycie jednego języka, a w innych drugiego. Ponadto dominacja jednego języka nad drugim czy wybór języka może się zmieniać w zależności od w gdzie dana osoba mieszka i jak często używa swoich języków.

Niektórzy językoznawcy idą o krok dalej i uważają terminu bilingwizm do określenia każdej osoby, która używa dwóch języków. Francois Grosjean w swoim blogu wyjaśnia, że taka jest właśnie jego definicja i włącza do niej osoby które pracują jako tłumacze, imigrantów, którzy na codzień używają innego języka swojego nowego kraju, nawet jeśli nie potrafią czytać ani pisać w tym języku.

Mi najbardziej odpowiada definicja bliska tej proponowanej  przez Ewę Lipińską czyli opanowanie obydwu języków w takim stopniu, aby posługiwać się nimi na poziomie adekwatnym do wieku i statusu społecznego. Pamiętajmy jednak o tym, że to nie dokładnie to samo co używanie obydwu języków w ten sam sposób ponieważ znajomość jednego języka zawsze wpływa na posługiwanie się drugim językiem (interlanguage). Ponadto jeden język może być preferowany w pewnych sytuacjach, a drugi w innych i jest to absolutnie naturalne. Należy również pamiętać, że osoba dwujęzyczna to nie koniecznie ktoś, kto posługuje się dwoma językami od urodzenia – dwujęzycznym można stać się później. A nierzadko właśnie dzieci, które wychowują się z dwoma językami i używają jednego języka tylko w domu, a drugiego w szkole jako osoby dorosłe mogą nie być w stanie posługiwać się „domowym” językiem na poziomie adekwatnym do ich wieku i statusu społecznego.

Ten wpis został opublikowany w kategorii dwujęzyczne wychowanie i oznaczony tagami , , , , , , . Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s